Toeval of Onvermijdelijk

Proloog


1. New York 1985 – Manhattan


Naomi Nehemiah was met stomheid geslagen en keek verbijsterd naar dat kleine onbeduidende en toch zo bepalende staafje alsof ze water zag branden. Hoe was het in godsnaam mogelijk? Alleen maar ter geruststelling had ze zich die betaalbare zwangerschapstest aangeschaft naar aanleiding van alle flauwe grappen die op haar werk werden gemaakt in verband met die vreemde en onbegrijpelijke aanvallen van misselijkheid. Natuurlijk had ze iedere suggestie in de richting van een mogelijke zwangerschap gedecideerd de kop in gedrukt. Wel had ze sedert een jaar een uitbundig liefdesleven, hetgeen ze absoluut geheim wenste te houden. Dat ging niemand wat aan en het was voor iedereen beter het geheim te houden. Ze slikte natuurlijk de pil en was daar consequent in. Toch kon ze dat hinderlijke gevoel van misselijkheid niet verklaren en dus, min of meer ter geruststelling, had ze dat testje dan toch maar eens aangeschaft. Voor de zekerheid. En nu was het potverdorie positief en dat kon natuurlijk helemaal niet. Dat moest een fout zijn en dus deed ze wat ieder redelijk mens zou doen. Ze herhaalde de test. Kocht een andere test. En nog een andere. Maar ja, zo’n test is onpartijdig en geen belanghebbende. Een test liegt niet. Als je zwanger bent, ben je zwanger en zwangerschap komt in de regel door seksuele handelingen, ook als dat slecht uitkomt. Nu zijn er mensen op de wereld die zich veel inspanningen getroosten om kinderen te krijgen, maar Naomi behoorde beslist niet tot die groep. Ze trok haar kleren uit, ging in de slaapkamer voor de grote spiegel staan en inspecteerde nauwgezet haar fraaie anatomie. Niks te zien. Kon natuurlijk ook niet want als er sprake zou zijn van een bevrucht eitje, dan zou dat pas minimale afmetingen hebben. Ze ging peinzend op het randje van het grote luxueuze bed zitten. Het bed waarin mogelijk de conceptie zou hebben plaatsgevonden. Ze pijnigde haar hersenen af. Hoe kon dat nu? Was ze vergeten de pil in te nemen? Kon ze zich haast niet voorstellen. Ze was altijd zo nauwkeurig. Acapulco, schoot het plotseling door haar heen. Daar had ze zich met Bill ongehoord tegoed gedaan aan oesters en was ze ’s nachts doodziek geworden. Met afgrijzen dacht ze eraan terug. Geen vrouw vindt het aangenaam om in het bijzijn van haar geliefde uit vrijwel alle lichaamsopeningen leeg te lopen. Het was een uiterst onsmakelijke en vernederende situatie geweest alhoewel Bill haar liefdevol alle mogelijke assistentie had verleend. Kon het zijn dat ze toen de pil vergeten was in te nemen? Of was het wellicht zo dat door al haar braken en diarree de werkzame delen van de pil nimmer haar bloedbaan hadden bereikt? Naomi strekte zich uit op het aanlokkelijke bed en overdacht de situatie. Deze zwangerschap was onvoorzien en vervelend, heel vervelend, verdomd vervelend en dreigde haar uiterst aangename leventje te gaan verstoren. Ze dacht aan Bill, haar vriend en de verantwoordelijke dader van deze mogelijke zwangerschap. Mogelijke zwangerschap, want Naomi was nog steeds niet geheel en al overtuigd dat dit háár kon overkomen. Misschien was het slechts een droom en zou alles in orde zijn als ze straks wakker werd. Vriend Bill, de eventuele vader, was William Gareth Brent Vandenberg, algemeen president-directeur en belangrijk aandeelhouder van Vandenberg & Ferguson uit Pittsburgh. En niet alleen dat. Hij was ook 25 jaar ouder dan Naomi en gehuwd. Alleen niet met haar, maar met een zekere Margareth. Gelukkig woonde die ver weg in Pittsburgh in Pensylvania. “Hoe zou vriend Bill erop reageren?” bedacht ze. Tja, dit was zeker niet de bedoeling geweest en hij zou er vast niet erg blij mee zijn. Naomi verbleef meestal in het fraaie appartement van Bill op de Fifth Avenue tegenover het Central Park. Ook als Bill in Pittsburgh verbleef, was het een prettig onderkomen en de verbinding met haar werk als verpleegster in het ziekenhuis was snel en gemakkelijk. Maar nu was er een probleem en met al haar gepeins kwam een oplossing niet dichterbij.
William Gareth Brent Vandenberg was in 1938 geboren en 47 jaar oud, succesvol, vermogend, gehuwd en vader van twee opgroeiende dochters. Hij woonde met zijn echtgenote, Margareth Eleonora Maria Vandenberg-Ferguson in een kast van een huis op een heuvel, even buiten Pittsburgh. William was dol op zijn dochters Mary en Lizzy, maar had een diepgewortelde en hartgrondige hekel aan zijn echtgenote hetgeen hij, zo goed en zo kwaad als het ging, trachtte te verbloemen. Tenslotte is het belangrijk voor eenieder dat er rust, vrede en harmonie heerst in het ouderlijk huis. Echtgenote Maggie Ferguson, zeven jaar ouder dan hij, was eens een aantrekkelijke jonge dame geweest en een begeerde partij, niet in het minst omdat ze de enige erfgename was van Ferguson Ltd., de op twee na grootste staalfabriek van Pennsylvania. United Steel Corporation was de grootste, maar het was vooral Vandenberg Continental dat door de eeuwen heen een hinderlijke concurrent van Ferguson Ltd was geweest. Uiteindelijk bleek een fusie, bekroond door een huwelijk, de ideale oplossing om een sterkere positie in te kunnen nemen. Winthrop Vandenberg, de oudere broer van William, was de beoogde opvolger als directeur van Vandenberg Continental en van hem werd verwacht dat hij de fraaie Maggie Ferguson het hof zou maken. Winthrop was een zakenman, had oog voor zijn toekomst en was tevens een gehoorzame zoon. Hij zag het belang van een fusie in. Winthrop onderwierp zich braaf aan wat door zijn vader, William Vandenberg sr, en de vader van Margareth, Patrick Ferguson, was bekokstoofd en de verloving werd beklonken. Het feit dat de oorspronkelijk uit Nederland komende familie Vandenberg protestant was en de uit Ierland geëmigreerde familie Ferguson katholiek, zou in vroeger tijden wellicht een obstakel zijn geweest; nu was het van ondergeschikt belang. Zaken zijn zaken. Maar het toeval speelde een woordje mee. Of was het wellicht onvermijdelijk? Amerika voerde oorlog in Vietnam en Winthrop kende zijn plicht om het communisme daar tot staan te brengen. Plichtsgetrouw strijdend voor volk en vaderland en voor het vrije kapitalistische westen, sneuvelde hij eervol tezamen met vele anderen in de jungle van Zuid-Oost Azië. Dat was het einde van de verloving. De droefenis in huize Vandenberg was natuurlijk groot en de fusie stond plotseling op losse schroeven. William sr was, ondanks zijn verdriet over het verlies van zijn oudste zoon en beoogde opvolger, voldoende zakenman om het belang van de fusie in te zien. De jongste zoon, William jr, werd van de universiteit van Yale, alwaar hij zijn tijd verdeed met het organiseren van betogingen tegen de oorlog in Vietnam, teruggeroepen en gesommeerd om de positie van zijn omgekomen broer in te nemen als opvolger in het bedrijf. In de praktijk zou dat tevens een huwelijk met Margareth Ferguson inhouden. Er werd William jr weinig keus gelaten en hij verbond zich in den echt met de verloofde van zijn oudere broer. Het huwelijk werd in 1962 met veel pracht en praal gesloten en beide vaders waren tevreden. Vandenberg & Ferguson Corporation werd nu de grootste, en ondanks krachtig tegenspel van United Steel kon de fusie worden gerealiseerd. Maar ja, een huwelijk sluiten, hoe verstandig ook op papier, is één ding, ervan genieten een tweede. Maggie Ferguson was een onaangenaam, egocentrisch, verwaand en verwend nest, die nimmer in haar leven een vinger had behoeven uit te steken. In verbijsterende rijkdom opgegroeid, had ze geen enkele empathie voor haar medemens ontwikkeld. Maggie hield voornamelijk van Maggie, een beetje van haar kinderen en nauwelijks van haar hardwerkende echtgenoot. Nadat de verplichte kinderen waren gefabriceerd leefden de echtelieden ieder hun eigen leven en Margareth beperkte haar aandacht tot party’s en kunstexhibities, voornamelijk ter meerdere glorie van Margareth. Naomi was min of meer op de hoogte van de huiselijke situatie van Bill. Ze was nu 22 jaar oud en woonde al bijna twee jaar in zonde samen met haar veel oudere en getrouwde vriend. Bill was van huis uit een echte WASP, White Anglo-Saxon Protestant, en bovendien bijzonder vermogend. Toch had hij tijdens zijn studie in Yale linkse sympathieën opgedaan en was, zeer tot ongenoegen van de familie, overgestapt naar de democratische partij. Rijkdom in de US betekent in de regel ook aanzien en Bill was in Pittsburgh een belangrijk en graag geziene man. Naomi Nehemiah daarentegen was een arme Afro-American uit Harlem en vertegenwoordigde een totaal andere wereld die echter ook deel uitmaakte van de USA. Het was in theorie dan ook niet waarschijnlijk dat deze telgen uit zo verschillende lagen van de complexe Amerikaanse samenleving elkaar ooit zouden ontmoeten, laat staan een relatie met elkaar krijgen. En toch was dat gebeurd. Ondoorgrondelijk zijn Gods wegen. William jr verzorgde onder meer de handel met Europa en Azië en moest daarvoor wekelijks in New York zijn. Vandenberg & Ferguson had een kantoor in Manhattan op de Lexington Avenue en Bill had tevens een bescheiden doch fraai appartement op de Fifth Avenue. Het werk in het immense bedrijf was slopend en op 45-jarige leeftijd werd Bill Vandenberg met spoed opgenomen op de cardiologische afdeling van het NYC Health and Hospitals Bellevue met ritmestoornissen. En daar werd hij teder verzorgd door leerling-verpleegster Naomi Nehemiah. Bill was op het randje van overwerkt en kon zich ook thuis in Pennsylvania niet echt ontspannen. Hij ergerde zich mateloos aan het gedrag van zijn echtgenote, haar oppervlakkige, racistische opmerkingen en haar autoritaire opstelling ten opzichte van het uit Mexico aangetrokken personeel. Maar ja, er waren ook twee opgroeiende dochters en hij deed zijn best om, de spaarzame momenten dat hij thuis was, een gezellige en belangstellende vader te zijn. Helaas hebben opgroeiende dochters zo hun eigen besoignes die soms voor een vader moeilijk invoelbaar zijn en Bill had het ongemakkelijke gevoel dat hij het contact met zijn kinderen aan het verliezen was. De sfeer thuis was niet echt aangenaam. In het ziekenhuis in New York echter werd hij geconfronteerd met de vrolijke, altijd opgewekte, uiterst aantrekkelijke Naomi die gezellig met hem babbelde en hem liefdevol verzorgde. William knapte snel op door de adequate medische behandeling en genoot van alle zorg en aandacht die hij van Naomi kreeg. Zij vertelde hem dat ze muzieklessen volgde en dat haar moeder zangeres was in de Blue Note in Harlem. Bill had in zijn jeugd blokfluit gespeeld en later een blauwe maandag clarinet, maar had het wat laten versloffen. Hij vroeg honderd uit over haar muzikale voorkeur al was het aanvankelijk alleen om haar aandacht zo lang mogelijk vast te houden. Zij was gecharmeerd door zijn belangstelling voor haar muziek en leende hem haar CD-speler met wat CD-opnames van haar favoriete musici.
Naomi Nehemiah was de jongste dochter van Rose Nehemiah en in 1963 in Harlem geboren en opgegroeid in een muzikaal gezin. Rose was een van de vele zeer getalenteerde zangeressen die Amerika rijk is. De kerkelijke koren in de US hebben vele grote zangeressen voortgebracht. Mahalia Jackson, Sarah Vaughan, Ella Fitzgerald, Aretha Franklin en heel veel anderen die spijtig genoeg geen wereldbekendheid hebben verkregen. Ook Rose had geen wereldbekendheid verkregen doch zich redelijk kunnen handhaven in de wereld van de jazz en blues. Ze had uiteindelijk na vele omzwervingen en avonturen een vast contract bedongen in jazzclub de Blue Note in Harlem. Rose was tevens een verdienstelijk pianiste en kluste overdag wat bij door het geven van pianolessen. Dochter Naomi was evenals haar oudere zuster en broer opgegroeid met muziek en had begrijpelijkerwijs al op jeugdige leeftijd piano en gitaar leren spelen. Voorlopig had Naomi echter een levensgroot probleem en al peinzend rustend op het comfortabele bed van Bill ontwikkelde ze het gevoel dat ze van haar illustere vriend uit Pittsburgh niet veel te verwachten zou kunnen hebben. Hij was degelijk getrouwd en er was nimmer sprake van geweest dat hij zijn huwelijk ten faveure van haar zou opgeven. Bovendien was zijn katholieke echtgenote een belangrijke partner in het indrukwekkende familiebedrijf. Nee, deze zwangerschap zou zonder twijfel het einde van hun relatie betekenen en Naomi was te trots om die beslissing aan hem te laten. Zij besliste zelf en wenste niet als een overbodig geworden zielig zwart meisje aan de kant te worden gezet. Met dank voor het aangename gebruik. Het was niet anders. Dit zou het einde van een heerlijke periode in haar leven betekenen. Berustend schonk ze zich een cuba-libre in en recapituleerde hoe ze elkaar ontmoet hadden en hoe dat tot vriendschap en zelfs verliefdheid had geleid. Ze was geleidelijk van deze oudere man gaan houden. Hij was zo vriendelijk, zachtaardig, liefdevol en in haar geïnteresseerd. Zoiets vond je niet bij je leeftijdsgenoten in Harlem die alleen maar op seks uit waren. Ze moest inwendig lachen. Ook het seksuele gedeelte van hun relatie, aanvankelijk uiterst behoedzaam, had zich ontwikkeld tot een aangenaam en bevredigend genoegen. Maar ja, als je de pil niet consequent slikt, kan zoiets tot zwangerschap leiden.
Het was zondagmiddag en Naomi had haar beslissing genomen. De stevige cuba libre was daarbij behulpzaam geweest. Ze ging haar spulletjes bijeenzoeken en stopte ze zorgzaam in twee grote koffers. Er waren inmiddels veel prachtige kleren, voor een belangrijk deel betaald door haar rijke vriend die er veel genoegen in schepte zijn mooie jeugdige vriendin fraai uit te dossen. “En weer uit te kleden,” bedacht de mooie vriendin tevreden. Wat hadden ze een hoop plezier gehad. Ze belde een taxi en sleepte haar koffers de lift in. Naomi ging terug naar Harlem, waar ze thuishoorde. Rose Nehemiah was thuis en zag haar komen. Ze hielp met de koffers en was zo verstandig niets te vragen. Als Naomi wilde praten, dan merkte ze het wel. Voorlopig rust. Ze hielp met het uitpakken, zette thee, en ging de krant lezen. Haar jongste dochter was weer thuis en dat was goed.


2. Rose Nehemiah

Rose Nehemiah werd in 1936 in Harlem New York geboren als het vijfde kind van Wilma Dilliard en Jefferson Nehemiah. Vader Jefferson was een succesvolle baseballspeler en een voor die tijd redelijk betrouwbaar gezinshoofd. Wilma was een voormalig model doch, aangezien er voor zwarte modellen in de dertiger jaren van de vorige eeuw weinig emplooi was, genoodzaakt om in het amusement te gaan werken. Dat werk had zijn dubieuze aspecten, maar uiteindelijk als resultaat dat Wilma haar toekomstige echtgenoot ontmoette. Wilma had haar uiterlijk mee en was bovendien muzikaal en geestig en Jefferson viel als een blok voor haar. Hij slaagde erin haar zwanger te maken en trouwde. Nu was ook in Harlem, met zijn hoofdzakelijke zwarte bevolking, een huwelijk geen garantie voor een stabiele situatie, doch Jefferson was een positieve uitzondering. Hij investeerde in zijn gezin en dochter Rose kreeg dan ook een redelijk goede opvoeding. Ze ging naar school, deed aan atletiek en kreeg muziekles. Rose was muzikaal en had een prachtige, volle, warme stem. Via het kerkkoor kon ze meedoen aan allerlei muziekuitvoeringen en toen ze een tweede prijs op het plaatselijk concours behaalde, was haar richting bepaald. Rose werd zangeres, studeerde hard op de piano en trok de wijde wereld in. Ze had helaas twee belangrijke handicaps. Rose Nehemiah was uitzonderlijk mooi, maar verre van blank. Het niet blank zijn in de racistische, complexe samenleving van de Verenigde Staten betekende dat vele deuren voor je gesloten waren en gesloten bleven. Wel is uiterlijke schoonheid in de regel voor een vrouw leuk meegenomen, maar als je serieus genomen wenst te worden in de muziek en in het uitgaansleven terecht komt, kom je vele heren tegen die meer belangstelling hebben voor je uiterlijk en animale kwaliteiten dan voor je zangtalent. Het lukte haar aanvankelijk zich de meeste enthousiaste heren van het lijf te houden en toch aan werk te komen. Ze participeerde een tijdje als achtergrondzangeres in de vocal group the Raelets van Ray Charles, maar kreeg het aan de stok met leadzangeres Majorie Hendricks. Majorie was behalve leadzangeres ook het vriendinnetje van Ray en absoluut niet gecharmeerd van die mooie Rose die bovendien ook nog erg goed kon zingen. Gelukkig was Ray Charles blind zodat het uiterlijk van Rose geen overtuigende rol kon spelen, maar Ray toonde geleidelijk aan in toenemende mate belangstelling voor de stem van Rose. En toen Rose een paar maal succesvol een duet met de grote Ray Charles had mogen zingen, waren de rapen gaar. Majorie Hendricks was absoluut niet van plan haar moeizaam bevochten plek af te geven en zo werd het einde van de loopbaan van Rose bij Ray Charles ingeluid. Ze ging noodgedwongen freelance werken als jazzpianist en vocalist en was redelijk succesvol. Er was gelukkig voor haar veel vraag naar jazz en jazzmusici in de vijftiger en zestiger jaren. Louis Armstrong was nog steeds zeer populair en er was ook veel belangstelling voor de bebop van Parker en Gillespie en de cool jazz van Miles Davis. Rose stortte zich in het leven, maakte muziek en pret en ging met enige regelmaat op tournee. Dat was spannend, inspannend, leuk en vermoeiend. Rose hield ook van uitgaan en omarmde het leven in al zijn facetten. Ze kreeg drie kinderen van drie verschillende mannen. De oudste was een zoon, Ronald Nehemiah, vervolgens een dochter Shakira en als laatste Naomi, van wie Rose niet geheel en al zeker was wie de vader kon zijn. Ronald ging in zaken en wel in het invoeren van cocaïne vanuit Colombia naar de US. Dat bleek aanvankelijk lucratief tot dat de sterke arm ingreep en Ronald tezamen met een aantal zakenpartners in de gevangenis belandde. Dat is in de US voor een Afro-American geen pretje. Wel was Ronald erin geslaagd een deel van zijn winst naar zijn moeder over te hevelen die daar in Harlem een huis voor kon aanschaffen, maar het was voorlopig het einde van zijn zakelijke carrière. De jeugdige onbezonnenheid van Rose Nehemiah nam bij het ouder worden om begrijpelijke redenen geleidelijk af en zij stelde zich ten doel haar jongste dochter, Naomi, te vrijwaren van al de amoureuze uitspattingen waar moeder zich aan had bezondigd. Haar oudste dochter, de beeldschone Shakira, had haar opmerkelijke animale aantrekkingskracht te gelde gemaakt door zich te manifesteren in de ‘adult filmindustrie’ hetgeen haar financieel onafhankelijk en zelfs vermogend maakte, doch geen hooggewaardeerd lid van de samenleving. Shakira had daar evenwel lak aan, verhuisde naar Hollywood en werd een actief lid van die samenleving. Ze kreeg zelfs een paar bescheiden rolletjes in enkele pikante films waarin erotische gebeurtenissen moesten worden uitgebeeld. Het ging Shakira voor de wind in Hollywood en Rose deelde financieel mee in de successen van haar oudste dochter. Ondanks deze successen had Rose voor Naomi andere plannen. Geen cocaïne, geen gedoe met de overheid, geen pornofilms, maar school en een fatsoenlijke opleiding die haar tot een eerzaam burger zou maken. Naomi, onder het toeziend oog van moeder, ontpopte zich tot het braafste meisje van de klas, bleek muzikaal, maakte keurig haar school af, volgde muzieklessen en tevens een opleiding tot verpleegkundige. Rose Nehemiah was trots op haar dochter en werd dan ook onaangenaam verrast toen deze prachtige dochter aanpapte met een getrouwde, oudere man. En nog wel met een vermoedelijk republikeinse WASP. Rose had zich weten te handhaven in de gecompliceerde samenleving van de US, waarin de nazaten van de in het verleden tot slaaf gereduceerde Afrikanen nog steeds niet voor vol werden aangezien en vrijwel overal achtergesteld. En nu had haar geliefde Naomi zich verslingerd aan deze blanke vertegenwoordiger van de door haar zo gehate politieke partij. Rose had haar hele leven moeten vechten tegen de alom aanwezige discriminatie maar besefte zich terdege dat het haten van het blanke vriendje van haar dochter, om de simpele reden dat hij blank was, ook een vorm van discriminatie zou betekenen. Maar het feit dat hij getrouwd was en vele jaren ouder stelde haar niet gerust. Dit was driemaal niks en ze had het gevoel dat haar mooie dochter alle kansen op een normaal en prettig leven aan het vergooien was door zich verslingeren aan deze man. Natuurlijk zag Naomi dat anders en Rose was zo verstandig haar opgroeiende dochter niet lastig te vallen met adviezen waar niet om werd gevraagd. Tenslotte was Naomi volwassen en ze had het recht zelf haar beslissingen te nemen. Maar Rose was niet gelukkig met de situatie.


3. William Vandenberg

Terwijl zijn vriendinnetje haar koffers aan het pakken was in zijn luxueuze appartement aan de Fifth Avenue in New York keek William Gareth Brent Vandenberg lichtelijk verveeld naar de goochelaar die zijn handigheden ten toon spreidde ter gelegenheid van de verjaardag van de burgemeester van Pittsburgh. De burgemeester had met het oog op de komende verkiezingen groots uitgepakt. Alle belangrijke personen waren uitgenodigd en de meesten konden het zich niet veroorloven niet te verschijnen. Politiek gezien was het van belang aanwezig te zijn op de plaatsen waar de macht zich concentreerde. William was onder druk van echtgenote Margareth op komen draven. Margareth wenste gezien te worden op de plaatsen waar macht en mogelijk publiciteit aan de orde was. Ook voor William was het duidelijk dat hij gezien zijn positie en het eventuele belang voor het bedrijf acte de présence diende te geven. Hij ergerde zich evenwel mateloos aan het aanstellerige gedrag van zijn echtgenote en zelfs de getalenteerde goochelaar kon geen verbetering van zijn stemming bewerkstelligen. Na de goochelaar was er een indrukwekkend lopend buffet waar de rijken der aarde zich op kosten van de gemeenschap aan tegoed konden doen. William had niet veel belangstelling voor al het voedsel en vroeg zich af hoe hij zonder onbeleefd te zijn de festiviteiten zou kunnen verlaten. Veel mogelijkheden zag hij niet en gelaten zat hij de festiviteiten maar uit. Later op de avond, weer in zijn eigen woning, belde hij naar New York in de hoop dat een gesprek met Naomi zijn stemming zou verbeteren. Hij ving evenwel bot en ging ervan uit dat ze waarschijnlijk naar haar moeder in Harlem zou zijn gegaan.
...